Antalya Bölgesinde Eşkiyalık

Osmanlı Devleti’nde yol ve menzillerin güvenliğini sağlamak için alınan onca önleme rağmen eşkıyalık olayları her dönemde eksik olmadığından, Anadolu ve Rumeli’deki geniş imparatorluk topraklarında sürekli hareket halinde olan yerli ve yabancı tüccarın, yol kesme ve soygun gibi olaylarla karşılaşmaları daima olasıydı. Hattâ sadece sivil halk ve tüccar kesimi değil, merkez ile taşra arasında haber taşıyan ulaklar ve Tatarların da bu neviden saldırılara maruz kalmaları, bazen de hayatlarını kaybetmeleri gibi hadiselere sıkça rastlanıyordu. İşte bu bağlamda İçel-Antalya sahillerinde karşılaşılan ve zaman zaman ticarî hayatı ve mal sevkiyatını ciddi şekilde tehdit eden, aynı zamanda yöre insanının zarar görmesine sebep olan güvenlik problemleri, denizlerde korsanlık, karada ise eşkıyalık alt başlıklarında ele alınacaktır.

Korsanlık

Tarsus’tan Antalya’ya kadar olan Akdeniz sahilleri, sahip olduğu girintili-çıkıntılı kıyı yapısı ve gemilerin saklanmasına uygun birçok koy ve körfeze sahip olması nedeniyle, tarih boyunca korsanlık faaliyetlerine sahne olmuştur. Bu durum Osmanlılar zamanında da değişmediğinden, bölgede korsanlık faaliyetine dair resmi belgelere yansımış birçok olaya rastlamak mümkündür. Aşağıda bu neviden olaylara dair seçilmiş örneklerden bazısına işaret edilerek, korsanlığın ticari hayata etkisine dair genel bir izlenim verilmeye çalışılacaktır.
1607’de Selendi Kazası’na bağlı Bazarcı köyü halkı, “lebiderya”da olan köylerine “küffâr-ı hâksar korsanı” gelerek, mal ve erzaklarını gasp edip, bazılarını da esir aldıklarından; üstelik “levendât ve suhte” eşkıyasının da fenalıklarının eksik olmadığından şikâyetçi olmuşlardı. 1665’te Gülnar sahillerindeki köylerin ahalisi ise, köyleri ve tarlaları deniz kıyısında bulunduğu için gelen “harami küffar”ın, mal ve erzaklarını gasp edip, harmanlarını ateşe verdiklerinden ve ayrıca nicelerini silâh ile vurduklarından dert yanmışlardı. Yine aynı tarihte Silifke Kadısı, Persendi Köyü’nün nüfuzlu ailesinden olan Sarı Nebioğulları’ndan Recep, Abdülkadir ve Mustafa’nın, buraya yakın Gürgüs Limanı’na gelen küffar gemileriyle alışveriş yaptıklarından ve ayrıca yöre halkına zulmettiklerinden şikâyetçi olmuş; nitekim bu neviden hareketlerinden dolayı Recep ve Abdülkadir idam edilmişti. Akliman’ın hemen doğusunda yer alan Çavuşbucağı Köyü halkı, 1734’te Silifke Kadısı Mehmed Efendi vasıtasıyla merkeze gönderdikleri arzuhâlde, köylerini daha önce “korsan keferesi basup emvâl ve eşyalarını gasb u garet ve birkaç neferlerini ahz ve esîr” ettiğinden, geride kalanların ise korkudan köyü terk edip, etrafa dağıldıklarından şikayetçi olmuşlar; bundan dolayı, köyde kalan halkın daha önceden belirlenmiş olan avârız vergilerini ödemeye güçlerinin yetmediğini, hem dağılmış olan kişilerin yeniden köye iskân edilmesini, hem de vergi muafiyeti sağlanmasını talep etmişlerdi. İçel sahillerinin muhafazası, limanların yanına veya yakınına inşâ edilmiş olan kalelere yerleştirilen askerle sağlanmaya çalışılıyordu. Kıbrısla ticarette önemli bir yere sahip olan Akliman’ın korsan saldırılarından korunması için de burada asker bulunduruluyor ve bunların, 17. yüzyıl ortalarında yıllık 50.000 akçe tutan masrafları Kıbrıs Adası’ndaki gayrimüslimlerden elde edilen cizye gelirlerinden karşılanıyordu. 18. yüzyılın başlarında ise 51 nefer asker bulunuyor ve bunların günlük 300 akçe tutan ücretlerinden 49.960 akçesi Akliman Gümrüğü Mukataası gelirinden, kalan 58.000 akçesi ise Kıbrıs adasının mukataa gelirlerinden sağlanıyordu. Fakat buna karşılık, 1726’da İçel Mutasarrıfı Sunullah Paşa’nın oğullarının yaptığı gibi, yerel güç odaklarının kaledeki askere çeşitli bahanelerle saldırmaları, sahillerin güvenliğine yönelik tehdidin sadece deniz tarafından korsanlardan değil, aynı zamanda karadan da gelebileceğinin açık örneklerinden sadece birisidir. Bu olayda Sunullah Paşa’nın oğulları Ahmed ve Çalık Mehmed, hasımları olan Gölgelioğlu Osman Ağa’dan alacaklarını bahane ederek Akliman Kalesi’ne baskın yapmışlar, burada bulunan askerleri dövmüşler, paralarına el koymuşlar; ayrıca şikayete gidecekleri engellemek için yollara ve menzillere adamlarını
yerleştirmişlerdi.

Kıbrıs adasıyla karşısında yer alan Akdeniz sahillerinde hemen her devirde ciddi güvenlik problemlerine rastlanıyordu. Denizlerdeki seyrüsefer güvenliğini tehlikeye sokanlar genellikle korsanlar olduğu gibi, kıyıya yakın sularda dolaşan ve menşei ve mahiyeti tam olarak belirlenemeyen yabancı gemiler de tedirginliğe sebep olduğundan, zaman zaman adadan Anadolu’ya yapılacak sevkıyatta gecikmelere neden olabiliyordu. 1725’te adanın cizye geliri olarak tahsil edilen 40.000 kuruş ile has malından 40.000 kuruş nakit para, mutat olduğu şekilde Kıbrıs limanlarından birinden müstemen tüccar gemilerine yüklenerek, karşı kıyıda Silifke Akliman’a nakledilecekti. Fakat bu sırada, ada açıklarında bir kalyonun ortaya çıkarak yol üzerinde beklemeye başlaması, Kıbrıs Muhassılı’nı tedirgin etmişti. Bu nedenle Muhassıl hazinenin, “böyle bir hatarnâk mahâhlde müstemen sefinesine tahmil ve Silifke cânibine nakl ve irsâle cesaret” edemediğini, bundan dolayı da hazinen bir süre daha adada bekletilmesinin uygun bulunduğunu rapor etmişti.

Eşkiyalık

İçel sahillerinde denizlerin güvenliğini sağlamak ne kadar zorsa, aynı durum karadaki yollar için de söz konusuydu. Her ne kadar Osmanlı Devletinin genel ulaşım ve güvenlik politikasına uygun şekilde, bu bölgede önemli geçitlerde derbentçiler görev yapsa da, çetin arazi yapısı nedeniyle güvenlik hiçbir zaman tam olarak sağlanamıyordu. Bu nedenle özellikle sarp yamaçlar ve derin vadilerden geçen ticaret yollarının, eşkıya saldırılarına karşı muhafazasını temin edebilmek için eskiden olduğu gibi 18. yüzyılda da bazı koruyucu önemler alınmıştır. Bu bağlamda Anamur Kazası halkı 1720’de, kazanın yakınında ve yol üzerinde bulunan Zinharbeli denilen bölgenin sarp ve korunaksız olduğu için, eşkıyanın yolcuları soyduğundan, burada yeni bir yerleşim yeri kurulmasını ve kendilerinin de vergiden muaf olmak üzere derbentçi olmalarını teklif etmişlerdi. Buna benzer şekilde Silifke’den Mut’a, oradan da Karaman’a giden yol üzerinde Mut’ta 1728’de ulaklar için bir menzilhâne inşası da gündeme gelmişti. Bölgede genel asayişi tehdit eden ve ticari hayata da zaman zaman darbe vuran eşkıyalık olaylarına baktığımızda, bu nevi hadiselerin çoğunlukla İçel’de Karataş-Silifke arasındaki bölgede, Silifke-Anamur sahilindeki Akliman ve Gilindire Limanı dolaylarında, özellikle Anamur-Selendi ve İçel-Alaiye sınır bölgelerinde, iç kesimlerde ise Silifke-MutLârende yolu güzergâhında daha fazla görüldüğü dikkati çeker. Aşağıda, ticaretle bağlantılı bu tür güvenlik problemlerine dair kayıtlara geçmiş bazı olaylara işaret edilecektir. Ticarî hayata dair eşkıyâlık olaylarına 17. yüzyılın başlarından itibaren rastlamak mümkündür.

Nitekim Merad ve kardeşi Avs adlı zımmiler Akdeniz sahilindeki geleneksel ticaret yolundan giderlerken, Karataş sahiline geldiklerinde birkaç eşkıyâ tarafından yolları kesilerek öldürülmüşler ve sahip oldukları malları yağmalanmıştı. 1609’da ise suhte tâifesinden ve İçel’e bağlı Alacahisar köyünden olan Gözü Akça ve Celil adlı kişiler, Lârende ile Mut arasında sarp dağların eteğinde bulunan Malye köyü yakınında “hisar binâ edüp” etrafta olan köylerin halkına saldırmışlar, ayrıca yoldan gelip geçenlerin eşyalarını da gasp etmişlerdi. 1713’te ise İçel âyanından Sunullah Bey’in Karaman yolunu, oğlu Mustafa Bey’in ise Alaiye yolunu kontrol altında tutarak, tüccar ve yolcuların güvenliklerini tehdit ettiklerine dair şikâyet gelmiş; bu nedenle adı geçen kişilerin Magosa Kalesi’ne hapsedilmelerine karar verilmişti. 1730’da Kayserili Molla Hacı Mehmed, ticaret için Mısır’a giderken Mut-Silifke arasında Göksu vadisi boyunca sarp araziden güneye doğru inen yolda, Çiftlik ve Kargıcak köylerinden altı kişi tarafından yolu kesilip kiracıları yaralanmış, bunun da mal ve eşyası gasp edilmişti. Silifke’den bir grup tüccarın, 1735’te ticaret için Adana ve Tarsus taraflarına giderlerken, Karataş kazasından Ayaş-oğlu Mehmed, Yusuf, Halim ve diğer birkaç kişi tarafından yolları kesilerek tüm eşyaları yağmalanmış, ayrıca eşkıyânın saldırısı sırasında bazıları da yaralanmıştı. 1742 tarihli bir kayıttan anlaşıldığına göre, Sinanlı kazasından “öteden berü şekavet ve sirkat ve kat‘-ı tarîk ile me’lûf” olduğu ifade edilen Çelebi-oğlu Mehmed, Halife Mehmed, Emir Dayı ve Kuskus Osman adlı kişiler, Mut-Lârende yoluna inerek tüccar ve yolcuların mal ve eşyalarını gasp etmişlerdi. Yine aynı tarihlerde, Silifke-Tarsus yolu Karataş’ın mâruf ailelerinden Ayaşoğulları tarafından tutulduğu gibi; Silifke’den Lârende’ye giden Ereğlili tüccar Hacı İbrahim de Kızılçeşme adlı mevkide, Sarı Nebioğlu Halil ve adamları tarafından soyulmuş.

İçel’de olduğu gibi Alaiye ve Antalya tarafında da sosyal yapıyı ve ticari hayatı ciddi şekilde etkileyen eşkıyalık olayları eksik olmuyordu. Bu neviden olaylara sebebiyet verenler çoğunlukla başıboş sekban gruplarına mensup olduğu gibi, bölgenin ileri gelen nüfuzlu ailelerinden mütegallibe olarak adlandırılan kişiler de zaman zaman düzeni bozucu işlere kalkışıyorlardı. Hatta bazen idari görevler üstlenen kişilerin adlarının karıştığı suistimaller ve zorbalıklar da görülüyordu. 1719’da Antalya’da “a‘yânlık iddi‘âsında” olan Kaşıkçı oğlu, halktan zorla para toplama, cezalandırma, dayak atma gibi zorbalıklarla yöre halkının “perâkende ve perişan olmalarına” sebebiyet vermişti. Şehir merkezlerinde ve mahalle aralarında zaman zaman eşkıyalık olayları, takip eden yıllarda da eksik olmamakla birlikte, asıl büyük sıkıntı kırsal alanlarda ve özellikle de yol güzergahı üzerinde yaşanıyordu. Anamur-Selendi arasındaki ticaret yolunun güvenliği bir türlü sağlanamadığından, daha önce yöre halkının menzil noktası oluşturulması ve derbentçi tayin edilmesi isteğine rağmen, 1726’larda yöre hala eşkıya gruplarının yol kesme ve yolcuların mallarını gasp etme hadiselerine sahne oluyordu. Alaiye’de kayıkçı sınıfından Nuh-oğlu Resul adlı kişi, 1740’larda fırkate kaptanı olduğu iddiasıyla ortaya çıkıp, Alaiye Kalesi’nde bulunan halkın mallarına saldırmış, ayrıca limana yanaşan gemilere de musallat olmuştu. Antalya Limanı’na bağlı olarak ticaret yapan tüccar taifesi, zaman zaman kanunsuz şekilde yerel güç odaklarının ve yönetici kesimin baskısına uğruyordu. 1712’de Anadolu Beylerbeyi, teftiş bahanesiyle Antalya’ya gelip oturduğunda, kaza halkı tarafından Paşa’nın masrafları için şehirdeki tüccarın her birinden borç şeklinde 100’er ve 150’şer kuruş alınması, tüccarın umumi şikayetine sebep olmuş; bunun üzerine Antalya Kadısı’na yazılan emirde, daha önce Sultan Mustafa Han zamanında, tüccarın kanunsuz şekilde rencide edilmemesine dair ferman çıkarıldığı hatırlatılarak, buna uyulması istenmişti.

Sonuç

Eldeki dağınık kaynak malzeme bir araya getirilerek hazırlanan bu çalışmada, Tarsus’tan Antalya’ya kadar olan Doğu Akdeniz sahillerinin, 18. yüzyılın ilk yarısında nasıl bir ticari hareketliliğe sahip olduğu gibi zor ve karmaşık bir meseleye ev sahipliği yapmıştır..

Kaynak

101 thoughts on “Antalya Bölgesinde Eşkiyalık

  1. The misery that a fantastic read allergic reactions can cause is something with prev which unimaginable varieties of individuals know with. The truth is, nonetheless, that there are options available for those that seek them. Begin using the concepts as well as ideas in this item, as well as you will certainly have the tools necessary to dominate allergic reactions, at last.
    Display plant pollen forecasts as well as strategy as necessary. If you have access to the internet, a number of the popular weather forecasting sites have actually a section dedicated to allergy forecasts consisting of both air quality and also pollen counts. On days when the matter is going to be high, keep your windows shut as well as restrict your time outdoors.
    Plant pollen, dust, and various other allergens can obtain trapped on your skin and also in your hair as you go via your day. If you normally shower in the early morning, take into consideration switching to an evening routine.

  2. I know this if off topic but I’m looking into starting my
    own blog and was wondering what all is required to get set up?
    I’m assuming having a blog like yours would cost a pretty penny?

    I’m not very web smart so I’m not 100% certain. Any suggestions or advice would
    be greatly appreciated. Cheers

  3. I truly love your site.. Pleasant colors & theme.
    Did you make this site yourself? Please reply back as I’m planning to create my
    very own website and would love to find out where you
    got this from or just what the theme is called. Appreciate it!

  4. Great post. I was checking constantly this blog and I am impressed!
    Extremely useful information specially the last part 🙂 I care for such
    info much. I was seeking this certain info for a very long
    time. Thank you and good luck.

  5. Attractive component of content. I simply stumbled upon your blog and
    in accession capital to say that I get actually loved
    account your weblog posts. Any way I will be subscribing in your
    augment and even I success you access constantly quickly.

  6. When I originally commented I clicked the “Notify me when new comments are added” checkbox and now each time a
    comment is added I get several emails with the same comment.
    Is there any way you can remove me from that service?
    Many thanks!

  7. I’d like to thank you for the efforts you have put in penning this
    site. I really hope to check out the same high-grade blog posts by
    you in the future as well. In fact, your creative writing
    abilities has encouraged me to get my very own site now 😉

  8. naturally like your website but you need to take
    a look at the spelling on quite a few of your posts. Several of them are rife with spelling issues and I in finding it very troublesome to tell the reality on the
    other hand I’ll definitely come back again.

  9. You could definitely see your expertise in the article you write.
    The sector hopes for even more passionate writers like you who aren’t afraid to
    say how they believe. All the time go after your heart.

  10. I know this if off topic but I’m looking into starting my own weblog and was
    wondering what all is needed to get set up?

    I’m assuming having a blog like yours would cost a pretty penny?
    I’m not very web smart so I’m not 100% sure.
    Any tips or advice would be greatly appreciated.

    Appreciate it

  11. Hey there just wanted to give you a quick heads up.
    The words in your content seem to be running off the screen in Opera.
    I’m not sure if this is a formatting issue or something to do with internet browser compatibility
    but I figured I’d post to let you know. The style and
    design look great though! Hope you get the issue
    solved soon. Many thanks

  12. What i don’t realize is in truth how you are now not actually much more
    neatly-liked than you might be right now. You’re so
    intelligent. You understand thus considerably relating to this subject, made me for my part
    believe it from a lot of numerous angles. Its like men and women are not interested until it’s one thing to
    do with Lady gaga! Your personal stuffs nice. All the time care for it up!

  13. You actually make it seem so easy together with your presentation but I to find this topic to be actually
    something which I think I would by no means understand.
    It seems too complicated and very extensive for me.
    I’m taking a look forward on your subsequent put up, I
    will attempt to get the dangle of it!

  14. Asking questions are in fact nice thing if you are not understanding anything entirely, but this paragraph gives fastidious understanding even.

  15. You actually make it seem so easy with your presentation however I in finding this topic to be really something which I think I
    might never understand. It kind of feels too complicated and extremely wide for me.
    I am having a look ahead on your next submit,
    I’ll attempt to get the hang of it!

  16. Hi! I could have sworn I’ve been to this website before but after
    browsing through some of the articles I realized it’s new to me.
    Regardless, I’m definitely pleased I came across it and I’ll
    be book-marking it and checking back frequently!

  17. Having read this I believed it was extremely enlightening.
    I appreciate you finding the time and effort to put this information together.
    I once again find myself personally spending a lot of time
    both reading and leaving comments. But so what,
    it was still worth it!

  18. [url=http://afewmorebreaths.org/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]337[/url], [url=http://patchautomation.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]818[/url], [url=http://hancockfabricssucks.biz/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]170[/url], [url=http://www.commensensemedia.org/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]757[/url], [url=http://www.corpcounselor.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]960[/url], [url=http://www.google.as/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=2&sqi=2&ved=0ccyqfjab&url=http%3a%2f%2fcanadianpharmacynda.com&ei=l44avzt-gjpwaud1glaj&usg=afqjc]743[/url], [url=http://usbcyouthopenchampionships.net/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]632[/url], [url=http://thenakedbible.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]666[/url], [url=http://hotscrunch.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]973[/url], [url=http://scrapler.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]933[/url]

  19. Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I
    could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates.
    I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping
    maybe you would have some experience with something like this.
    Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to
    your new updates.

  20. Hi, I do believe this is a great blog. I stumbledupon it 😉 I may return yet again since
    I saved as a favorite it. Money and freedom is the best way to change, may
    you be rich and continue to help others.

  21. Hello would you mind stating which blog platform you’re working with?

    I’m looking to start my own blog soon but I’m having a difficult time making a decision between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal.
    The reason I ask is because your design seems different then most blogs and I’m looking for something unique.
    P.S My apologies for being off-topic but I had to ask!

  22. Its like you read my mind! You appear to know a lot about this, like you wrote the book in it
    or something. I think that you could do with a few pics to drive the message home
    a little bit, but other than that, this is excellent blog.

    An excellent read. I’ll certainly be back.

  23. (Health News) – Mild side effects of viagra without a doctor prescription are blur perspective, color blindness, acid indigestion, hearing reduction, diarrhea, pain in the neck, nasal congestion, urinary monograph infections, reddening of face, dizziness, etc. These are common fallouts and off on own. Inveterately these symptoms materialize to men contemporary to this drug. Keep winning the how to find a physician even if they enter someone’s head and as your stiff when one pleases grow traditional to it will draw to a close occurring at all. Yes, if these effects last representing long in days of yore, then advise your doctor promptly. July 5, 2019 3:12

  24. Hey would you mind sharing which blog platform you’re using? I’m planning to start my own blog in the near future but I’m having a difficult time deciding between BlogEngine/Wordpress/B2evolution and Drupal. The reason I ask is because your design and style seems different then most blogs and I’m looking for something completely unique. P.S Sorry for being off-topic but I had to ask!

  25. What i do not realize is in reality how you’re no longer
    really much more well-liked than you might be now.
    You are very intelligent. You know therefore considerably in relation to this topic,
    made me in my opinion believe it from a lot of numerous angles.
    Its like women and men are not fascinated except it is something to accomplish with Woman gaga!
    Your individual stuffs great. All the time care for it up!

  26. Hi there, I found your web site by way of Google whilst
    searching for a related matter, your website came up, it seems great.
    I’ve bookmarked it in my google bookmarks.
    Hi there, just become aware of your weblog via Google, and
    found that it’s truly informative. I’m going to watch out for brussels.
    I will appreciate for those who continue this in future.
    Many other people might be benefited out of your writing.
    Cheers!

  27. The misery that get more information allergic reactions can trigger is something with [url=http://canadianpharmacyinlinestore.com/]click here for info[/url] which unimaginable numbers of individuals are familiar with. The fact is, however, that there are options readily available for those who seek them. Start using the suggestions and pointers in this piece, and also you will have the devices necessary to dominate allergic reactions, at last.
    Screen pollen forecasts and strategy appropriately. If you have access to the net, much of the popular weather forecasting websites have actually an area committed to allergic reaction forecasts including both air quality as well as pollen counts. On days when the count is mosting likely to be high, maintain your windows closed as well as limit your time outdoors.
    Plant pollen, dirt, as well as various other irritants can get caught on your skin and also in your hair as you go through your day. If you usually bath in the morning, consider switching over to a night routine.

  28. [url=http://intern.org/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]994[/url], [url=http://smokeeasy.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com&]579[/url], [url=http://televisionwithoutpity.net/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]363[/url], [url=http://paysatellitetvco.net/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]466[/url], [url=http://okla-adventist.info/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]943[/url], [url=http://mgins.net/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]80[/url], [url=http://invisageco.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]703[/url], [url=http://closelyheldglobalsummit.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]853[/url], [url=https://smccd.edu/disclaimer/redirect.php?url=https://canadianpharmacynda.com/]178[/url], [url=http://storinobrothers.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]272[/url]

  29. Attached find a detailed summary of the work we have done to scale physical activity programs that prevent and control diabetes, arthritis, cancer, childhood obesity and assist in the prevention of falls. We are also involved in a trial with the National Institute on Aging to advance physical activity interventions for individuals with early cognitive impairment. viagra cost

  30. [url=http://cutiesmandarins.net/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]201[/url], [url=http://vvekdetei.ru/bitrix/rk.php?goto=https://canadianpharmacynda.com]10[/url], [url=http://splitp.co/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]22[/url], [url=http://hinewest.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]222[/url], [url=http://paycable.net/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]277[/url], [url=http://johareezauctions.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]920[/url], [url=http://prestigioreal.co/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]882[/url], [url=http://riscousa.us/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]982[/url], [url=http://gikacinemas.com/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]669[/url], [url=http://addmorecolortoyourlife.org/__media__/js/netsoltrademark.php?d=canadianpharmacynda.com]961[/url]

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.